See all news
3 min

Volgen we de norm of het bewijs?

people in open plan office
De werkplek wordt in toenemende mate belangrijk. De praktijk van facility management (FM) stond decennia lang in het teken van kostenreductie om de huisvesting van medewerkers efficiënter – lees goedkoper – te maken. Dat verandert nu.

Het plannen, bouwen en veranderen van de fysieke omgeving van organisaties werd voorheen veelal gedaan zonder de impact van een specifiek ontwerp of verandering hiervan op de uiteindelijke gebruikers van de huisvesting volledig te begrijpen.

Werkomgeving en prestaties

Heeft de werkomgeving invloed op de prestaties van werknemers? Het wetenschappelijk bewijs wordt steeds robuuster en meer toegankelijk voor beroepsbeoefenaars. Je ziet een voorzichtige trend ontstaan waarbij organisaties zich focussen op de effectiviteit van de huisvesting om de positieve effecten ervan te benutten.

Een facilitair ontwerp moet vooral voldoen aan de behoeften van de eigen organisatie

Deze opvatting past in het beeld dat FM het bedrijfsonderdeel bij uitstek is dat hedendaagse onderscheidende factoren van organisaties kan beïnvloeden zoals:

  • Welzijn
  • Duurzaamheid
  • Creativiteit
  • Sociale cohesie
  • Aantrekkelijk werkgeverschap

Bouwen conform de WELL Building Standard en Biophilic design zijn hier voorbeelden van.

Niet alleen om te overleven

Daarnaast heeft de FM- en vastgoedindustrie ook een morele verantwoordelijkheid om een gebouwde omgeving te leveren die bevorderlijk is voor de gezondheid en welzijn van zijn bewoners, in plaats van gebouwen te bieden die alleen geschikt zijn om te overleven. Het gaat dan om een gebouwontwerp:

  • Dat helpt het verzuim van werknemers te verminderen
  • Dat zorgt voor minder personeelsverloop
  • Dat de gebruikersproductiviteit verhoogt
  • Dat de gezondheid en het welzijn van werknemers verhoogt

Specifieke uitdagingen

Nog afgezien van allerlei bouwstandaarden, wat als leidraad kan dienen, dient een facilitair ontwerp vooral te voldoen aan de behoeften van de eigen organisatie. Dat wil zeggen dat een gebouw en de inrichting een oplossing biedt voor de specifieke uitdagingen waarmee een organisatie wordt geconfronteerd.

Nuttig en mooi

Organisaties kunnen verschillende doelen met hun huisvesting nastreven. Ieder van deze doelen vereist een andere manier van ontwerpen. Het ontwerp hoeft aldus niet voor iedereen geschikt te zijn, maar het moet geschikt zijn voor de specifieke gebruiker(s) in kwestie. Of zoals Hertzberger (1991) schreef, “De kunst van architectuur is niet alleen om dingen mooi te maken – ook niet om alleen nuttige dingen te maken – het is om beide tegelijk te doen, als een kleermaker die kleren maakt die er goed uitzien en goed passen”.

Een facilitair ontwerp moet vooral voldoen aan de behoeften van de eigen organisatie

Evidence-based design

Niet het volgen van een bouwstandaard is dan de leidraad, maar bewijs in de eigen specifieke context. Evidence-based design biedt daarvoor een oplossing. Dat is, gebruikmakend van de beste informatie die beschikbaar is uit onderzoek bij het nemen van ontwerpbeslissingen die uiteindelijk tot aantoonbare verbeteringen in de gebruikersresultaten van de organisatie, economische prestaties, productiviteit, klanttevredenheid en culturele maatregelen moeten leiden (Becker en Parsons, 2007).

Factoren veel complexer dan generieke standaarden

WELL, hoewel gestoeld op wetenschappelijk-medisch onderzoek, gaat uit van een min of meer universele ontwerpstandaard dat uitsluitend gericht is op de manieren waarop gebouwen, en alles in hen, ons comfort kunnen verbeteren en over het algemeen onze gezondheid en welzijn verbeteren.

Wetenschappelijk onderzoek laat verder zien dat ruimtelijke configuraties en ontwerp het gedrag van mensen duidelijk beïnvloeden binnen een organisatorische context. Elk gebouw en elke organisatie die in een gebouw is gehuisvest, kan als substantieel verschillend worden beschouwd. Bovendien zijn de factoren die een rol spelen bij de prestaties van organisaties veel complexer dan generieke standaarden.

Hoe serieus neem je de werkomgeving?

De norm of uitgangspunten die organisaties hanteren voor het facilitair ontwerp en de wijze waarop de tegemoetkoming hieraan wordt geëvalueerd zegt uiteindelijk iets over hoe serieus men (lees de directie dan wel Facility Management) zichzelf en de werkomgeving neemt in relatie tot prestaties. Miljoenen besteden en vervolgens sturen op tevredenheid of een kengetal, zegt twee dingen:

Vrees voor een onaangename waarheid dat het gekozen ontwerp voor de huisvesting en inrichting aantoonbaar niks bijdraagt aan primaire prestaties of niet weten (of geloven) dat de werkomgeving primaire prestaties beïnvloedt.


Deze blog verscheen eerder op Facto Online d.d. 22 mei 2019.